حسن فراهانى

50

روزشمار تاريخ معاصر ايران ( فارسى )

فعلا شاه كجا ، وليعهد كجاست ؟ ما نمىدانيم مهاجرت و اقامت آنها در اروپا بهتر است يا عودت و رجوع ؟ » 8 [ تصوير ] * تحصن در خانه سيد محمد بهبهانى به دنبال درگيرى مسلمانان و يهوديان در محله كليميها عده‌اى از كسبه مسلمان به خانه حجت الاسلام آقاى ميرزا سيد محمد بهبهانى رفته ، تحصن كرده‌اند . آنان در نامه‌اى به رئيس الوزراء خواستار اقداماتى براى محدوديت يهوديان شده‌اند . 9 * بسته شدن برخى سفارت‌خانه‌هاى ايران سفارت‌خانه‌هاى ايران در اسپانيا ، سوئد ، لاهه ، بالكان و وينه منحل شد . دولت ايران انحلال اين سفارت‌خانه‌ها را اعلام كرد كه به احتمال زياد به دليل كسر بودجه بوده است . انحلال كارگزاريهاى ولايات نيز در كميسيون بودجه مجلس شوراى ملى در دست مطالعه و دولت منتظر تصويب بود تا پس از موافقت نسبت به انحلال آنها نيز اقدام كند . 10 * ادامه محدوديت‌هاى بنگاههاى اقتصادى شوروى براى تجار ايرانى بنابه گزارش رسيده از مازندران تجارت‌خانه ونشترك از فروش كالاهاى بازرگانان ايرانى كه از روسيه وارد كرده‌اند ، جلوگيرى كرده ، اظهار مىدارد تجارت منحصر به اين تجارت‌خانه است . بازرگانان مازندرانى شكايت به حكومت آن ايالت برده و از آن‌جا نيز از مركز كسب تكليف كرده‌اند . « قرار شد مال التجاره‌هاى مزبوره در اداره گمرك توقيف باشد تا تكليف قطعى از مركز معين شود . » 11 * آمادگى يك بانك انگليسى در دادن وام به ايران امروز نماينده سياسى ايران در انگليس در نامه‌اى كوتاه از مبدأ لندن به وزارت امور خارجه نوشت كه بانكى معروف در انگلستان حاضر است به اعتبار عايدات نفت جنوب پنج ميليون ليره با بهره صدى شش « از قرار صد ليره هشتاد و چهار ليره و نيم بپردازد . مدت استقراض بيست و پنج سال خواهد بود . » 12 * توقيف بهادر السلطنه بنا به گزارش رسيده از مراغه بهادر السلطنه چهاردولى امروز به دليل عدم پرداخت ماليات چند ساله از طرف حكومت توقيف شد . « به‌طورى كه در راپرت اظهار شده است بهادر السلطنه به تأديه وجه مالياتى مديون خويش ابدا حاضر نيست و اظهار مىنمايد ندارم . دولت از من عوض ماليات ، ملك قبول كند . » 13

--> ( 1 ) . روزنامه ايران ، شم 1115 ، ص 1 ؛ روزنامه اتحاد ، شم 146 ، ص 2 . ( 2 ) . روزنامه ايران ، ص 2 . ( 3 ) . روزنامه اتحاد ، شم 146 ، ص 3 . ( 4 ) . روزنامه ايران ، شم 1115 ، ص . . . . ( 5 ) . روزنامه اتحاد ، شم 146 ، ص 3 . ( 6 ) . مكى در كتاب تاريخ بيست ساله از جلسه مشابه ديگرى خبر مىدهد كه 18 شعبان و با سخنرانى ضياء الواعظين برپا شد كه محل آن قرائت‌خانه جمهور بود . قرائت‌خانه جمهور در ابتداى خيابان باب همايون قرار داشت . مدير و مؤسس آن محمد خان وزير نظامى بود كه « جمهور » نام مستعار او بود . قرائت‌خانه جمهور محلى بود براى خواندن نشريات داخلى و خارجى و كتاب . در اين مكان نشريه و كتاب هم به فروش مىرسيد . ( اقدام ، شم 21 ، ص 3 ) ، سخنرانى ضياء الواعظين در اين مكان بنا به نوشته مكى ضد دولت و مجلس و شاه بود و مردم را به شورش عليه وضع موجود دعوت مىكرد . « مقصود تمام هياهو و جار و جنجال‌ها اين بود كه مشير الدوله استعفا بدهد و سردار سپه زمام اختيار و رياست وزرايى را به دست بياورد . ولى در اين موقع نماينده دولت شوروى با سردار سپه موافق نبود و انگليسها هم براى رلهاى بعدى كه سردار سپه بايستى بازى نمايد ظاهرا بىطرفى نشان داده ، طورى از وى حمايت نمىكردند كه موجب سوءظن همسايه شمالى شود . » ( مكى ، تاريخ بيست سالهء ايران ، ج 2 ، ص 81 ) . ( 7 ) . روزنامه ايران ، شم 1115 ، ص 2 . ( 8 ) . روزنامه اقدام ، شم 25 ، ص 1 . ( 9 ) . همان ، ص 2 . روزنامه اقدام اشاره به « واقعه شب قبل در محله كليميها » مىكند كه به استناد تاريخ روزنامه ، شب قبل مصادف با 22 فروردين خواهد شد . در كتاب تاريخ بيست ساله ، تاريخ درگيرى بين مسلمانان و يهوديان 20 فروردين ياد شده . از آنجا كه امكان دارد اين دو منبع به دو حادثه جداگانه اشاره كرده باشند ، آنها را در دو روز مختلف آورديم . ( 10 ) . روزنامه اتحاد ، شم 146 ، ص 3 . ( 11 ) . همان‌جا . ( 12 ) . اسناد وزارت امور خارجه ، 21 - 3 - 14 - 1301 . ( 13 ) . روزنامه اتحاد ، شم 148 ، ص 3 .